محیط کشت Yeast Extract Agar
محیط کشت یک ابزار اساسی در میکروبیولوژی برای رشد و تشخیص میکروارگانیسم ها محسوب می شود. محیط کشت آگار عصاره مخمر یا Yeast Extract Agar یکی از محیط های پایه و بسیار پرکاربرد در آزمایشگاه های میکروبیولوژی است. این محیط یک محیط کشت غنی و مغذی محسوب می گردد که برای رشد طیف گسترده ای از میکروارگانیسم های غیرمشکل پسند از جمله باکتری ها و قارچ ها مناسب می باشد. اساس فرمولاسیون این محیط عصاره مخمر است که ترکیبی غنی از ویتامین های گروه ب اسیدهای آمینه پپتیدها و سایر فاکتورهای رشد ضروری را فراهم می کند. درک ترکیبات مکانیسم عملکرد و کاربردهای این محیط برای متخصصان آزمایشگاهی جهت به کارگیری صحیح و تفسیر نتایج حاصل امری ضروری است.
ترکیبات محیط کشت Yeast Extract Agar
ترکیبات اصلی این محیط کشت شامل عصاره مخمر پپتون آگار و آب مقطر می باشد. عصاره مخمر که از هضم سلول های مخمر ساکارومایسس سرویزیه به دست می آید منبع غنی از ترکیبات نیتروژنه ویتامین ها به ویژه ویتامین های گروه ب و کربوهیدرات های پیچیده است. پپتون معمولا پپتون کازئین یا پپتون سویا با هیدرولیز آنزیمی پروتئین ها به دست می آید و منبع اصلی اسیدهای آمینه و پپتیدهای با زنجیره بلند برای تامین نیتروژن و کربن است. آگار یک عامل جامد کننده است که از جلبک های دریایی استخراج می شود و بستری جامد و پایدار برای کشت میکروارگانیسم ها ایجاد می کند. نسبت استاندارد این ترکیبات معمولا به این صورت است که در هر لیتر محیط پنج گرم عصاره مخمر پنج گرم پپتون پانزده گرم آگار و آب مقطر تا حجم نهایی اضافه می شود. گاهی اوقات برای تنظیم اسیدیته یا افزایش قابلیت بافری مقداری نمک یا بافر نیز به فرمولاسیون اضافه می گردد. pH نهایی محیط پس از استریلیزاسیون در اتوکلاو حدود ۷٫۰ تا ۷٫۴ تنظیم می شود که برای رشد اکثر باکتری ها مطلوب است.
اهمیت موارد مصرف و کاربردها محیط کشت Yeast Extract Agar
محیط کشت Yeast Extract Agar به دلیل غنای تغذیه ای دارای اهمیت بالایی در آزمایشگاه های میکروبیولوژی است. یکی از کاربردهای اصلی این محیط کشت به عنوان محیط پایه برای تهیه محیط های انتخابی و افتراقی غنی شده با خون یا سایر مکمل ها می باشد. برای نمونه محیط بلاد آگار که برای کشت باکتری های بیماری زای متعدد استفاده می شود بر پایه همین محیط فرموله می گردد. کاربرد دیگر این محیط کشت شمارش کلی میکروارگانیسم ها در نمونه های غذایی آب و بالینی است زیرا قادر است کلنی های باکتریایی قابل شمارش و متعددی را تولید کند. همچنین از این محیط برای نگهداری کوتاه مدت سویه های باکتریایی و قارچی و نیز برای کشت اولیه نمونه هایی که تعداد میکروارگانیسم در آنها نامشخص است استفاده می شود. در صنایع تخمیری و بیوتکنولوژی نیز از این محیط برای کشت و نگهداری مخمرها و باکتری های صنعتی استفاده می گردد. به طور کلی محیط عصاره مخمر آگار یک محیط همه کاره است که در کنترل کیفیت میکروبیولوژیکی تحقیقات پایه و برخی روش های تشخیصی کاربرد فراوان دارد.
مکانیسم تشخیص و افتراق باکتریایی محیط کشت Yeast Extract Agar
محیط Yeast Extract Agar به خودی خود یک محیط افتراقی یا انتخابی محسوب نمی شود بلکه یک محیط غنی پایه است. مکانیسم اصلی آن تامین تمامی مواد مغذی ضروری برای رشد طیف وسیعی از میکروارگانیسم ها است. با این حال بر اساس توانایی رشد و مورفولوژی کلنی ها می توان اطلاعات اولیه ارزشمندی به دست آورد. تشخیص و افتراق در این محیط عمدتا بر اساس مورفولوژی کلنی است. ویژگی هایی مانند اندازه کلنی شکل آن حاشیه کلنی ارتفاع کلنی رنگ و شفافیت کلنی در این محیط قابل مشاهده و ثبت است. برای مثال استافیلوکوک اورئوس ممکن است کلنی های بزرگ گرد محدب و به رنگ طلایی یا کرم ایجاد کند در حالی که استافیلوکوک اپیدرمیدیس کلنی های سفید کوچک تر و کم ارتفاع تری تشکیل می دهد. اشریشیا کلی معمولا کلنی های بزرگ صاف خاکستری و مرطوب ایجاد می کند. سودوموناس آئروژینوزا ممکن است کلنی های بزرگ مسطح و دارای رنگدانه سبز آبی یا گاهی اوقات بو تولید کند. کلبسیلا پنومونیه کلنی های موکوئیدی و برجسته ای ایجاد می کند. با این حال این مشاهدات اولیه بوده و برای تشخیص قطعی نیاز به تست های بیوشیمیایی و روش های تاییدی دیگر است. از این محیط اغلب به عنوان مرحله اول کشت نمونه های بالینی استفاده می شود تا رشد اولیه میکروارگانیسم ها فراهم شده و سپس کلنی های جدا شده بر روی محیط های اختصاصی تر جهت افتراق دقیق تر کشت داده شوند.
آگاهی از نکات عملی در تهیه و استفاده از محیط Yeast Extract Agar ضروری است. ابتدا باید از کیفیت مواد اولیه و تاریخ انقضای آنها اطمینان حاصل نمود. تهیه محیط باید طبق دستورالعمل استاندارد و با وزن دقیق مواد انجام شود. استریلیزاسیون معمولا در دمای ۱۲۱ درجه سانتیگراد به مدت پانزده دقیقه در اتوکلاو انجام می گیرد. پس از اتوکلاو محیط را می توان در بن ماری در دمای حدود ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتیگراد نگه داشت تا پیش از ریختن در پلیت ها از سفت شدن آن جلوگیری شود. پس از ریختن محیط در پلیت ها باید اجازه داد کاملا جامد شوند و سپس در یخچال وارونه نگهداری گردند. پلیت های آماده شده باید قبل از مصرف به دمای اتاق رسیده و سطح آنها عاری از قطرات رطوبت باشد. هنگام کشت نمونه باید از روش های استریل و تکنیک های صحیح کشت خطی یا کشت سطحی استفاده کرد تا کلنی های مجزا به دست آید. انکوباسیون معمولا در دمای ۳۵ تا ۳۷ درجه سانتیگراد به مدت ۱۸ تا ۲۴ ساعت و در شرایط هوازی انجام می شود. تفسیر نتایج باید با توجه به منبع نمونه و دانش از فلور نرمال احتمالی آن ناحیه صورت پذیرد. از آنجایی که این محیط انتخابی نیست امکان رشد همزمان چندین گونه باکتریایی و حتی قارچی وجود دارد بنابراین بررسی دقیق کلنی های مختلف و انتخاب آنها برای کشت مجدد بر روی محیط های اختصاصی تر بسیار مهم است. کنترل کیفیت محیط کشت با استفاده از سویه های مرجع مانند اشریشیا کلی برای رشد مثبت و سودوموناس آئروژینوزا برای بررسی مورفولوژی کلنی توصیه می گردد. در نهایت باید به این نکته توجه داشت که محیط Yeast Extract Agar یک ابزار قدرتمند در غربالگری اولیه است اما تشخیص نهایی اغلب بر پایه یک سری تست های تکمیلی بیوشیمیایی سرولوژیکی یا مولکولی استوار می باشد.
بدون دیدگاه