لام آزمایشگاهی
یکی از اساسی ترین و پرکاربردترین لوازم در آزمایشگاه های تشخیص پزشکی، پاتولوژی، هماتولوژی و تحقیقات علوم زیستی محسوب می شود. این صفحه شیشه ای مستطیل شکل نازک با ابعاد استاندارد که عمدتا از جنس شیشه بوروسیلیکات ساخته می شود به دلیل شفافیت بالا، مقاومت شیمیایی و حرارتی و صافی سطح بی نظیر خود بستری ایده آل برای بررسی میکروسکوپی نمونه های بیولوژیکی و مواد گوناگون فراهم می کند.
کاربرد اصلی لام آزمایشگاهی در تهیه اسمیرهای سلولی و بافتی برای بررسی زیر میکروسکوپ نوری است. در سیتولوژی و پاتولوژی نمونه های مایعی مانند خون، مغز استخوان، مایع مغزی نخاعی و نیز نمونه های بافتی پس از فرآوری مناسب بر روی سطح لام گسترده شده و پس از خشک شدن و فیکساسیون تحت رنگ آمیزی های تخصصی نظیر رایت، گیمسا، پاپانیکولائو یا هماتوکسیلین و ائوزین قرار می گیرند. این فرآیند امکان مشاهده دقیق مورفولوژی سلول ها، تشخیص ناهنجاری های هسته ای، شناسایی سلول های نئوپلاستیک و ارزیابی حضور عوامل عفونی مانند باکتری ها یا انگل ها را فراهم می سازد.
در زمینه هیستوپاتولوژی، مقاطع بسیار نازک بافت در پارافین موسوم به سکشن با میکروتوم بر روی لام قرار گرفته و پس از طی مراحل رنگ آمیزی چند مرحله ای به یک اسلاید دائمی تبدیل می شوند. این اسلایدها مبنای اصلی تشخیص نهایی ضایعات سرطانی، بیماری های التهابی و بررسی مورفولوژی دقیق بافت ها هستند. همچنین در تکنیک های ایمونوهیستوشیمی و هیستوشیمی که برای شناسایی آنتی ژن های خاص، مارکرهای تومورال و آنزیم ها به کار می روند لام به عنوان بستر اصلی انجام واکنش های آنتی بادی آنتی ژن و رنگ آمیزی های آنزیمی عمل می کند.
کاربرد دیگر لام در تکنیک های میکروب شناسی و باکتری شناسی است که در آن از لام برای تهیه گسترده مستقیم نمونه های بالینی، انجام تست کواگولاز، تست اکسیداز و نیز در روش های رنگ آمیزی اسید فست و گرم استفاده می شود. این تکنیک ها امکان طبقه بندی اولیه باکتری ها و تشخیص سریع عفونت ها را میسر می سازند.
در حوزه تحقیقات سلولی و مولکولی لام های ویژه ای نظیر لام های چند حفره ای یا چمبر اسلاید برای کشت سلولی زنده تحت میکروسکوپ و همچنین برای تکنیک های پیشرفته ای مانند میکروسکوپی کانفوکال، فلورسانس و هیبریداسیون درجا فلورسنت استفاده می شوند. در این روش ها لام باید دارای ضخامت یکنواخت و کیفیت نوری بسیار بالا باشد تا ایجاد اختلال در مسیر نور و تصویربرداری با وضوح بالا نشود.
انتخاب لام مناسب بسته به کاربرد از نظر ضخامت معمولا بین ۰٫۹ تا ۱٫۲ میلیمتر وجود لبه های صیقلی یا مات برای یادداشت برداری پوشش یا کوتینگ سطح با مواد خاص مانند پلی لیزین برای چسبندگی بهتر نمونه و نیز استریل بودن در کاربردهای کشت سلولی از ملاحظات مهم در کار با این وسیله به ظاهر ساده است. در نهایت لام آزمایشگاهی با فراهم آوردن بستری پایدار و قابل اعتماد تبدیل به یکی از ارکان اصلی در مشاهده، تشخیص و پژوهش در علوم آزمایشگاهی شده است.
بدون دیدگاه