CAS number & CAT number
در دنیای پیچیده و گسترده مواد شیمیایی اعم از مواد خالص آزمایشگاهی مواد صنعتی و معرفهای بیوشیمیایی وجود سیستمهای استاندارد و یکتا برای شناسایی دقیق هر ماده امری ضروری و غیرقابل انکار است. دو شناسه کلیدی که همواره بر روی برچسب ظروف مواد شیمیایی به چشم میخورند شماره CAT و شماره CAS هستند. درک مفهوم تمایز و اهمیت هر یک از این کدها برای هر پژوهشگر مهندس و فعال در حوزه علوم زیستی مهندسی شیمی و صنایع دارویی از ارکان اولیه کار ایمن و قابل استناد محسوب میشود.
شماره CAS یک شناسه بینالمللی و کاملاً استاندارد است که توسط سرویس خلاصههای شیمیایی آمریکا به هر ترکیب شیمیایی منحصر به فرد اختصاص داده میشود. این سیستم یک پایگاه داده عظیم جهانی را تشکیل میدهد که هدف آن ایجاد یک زبان مشترک برای شناسایی مواد شیمیایی فارغ از نامهای تجاری متنوع یا نامهای سیستماتیک پیچیده است. یک شماره CAS به صورت یک عدد متشکل از سه بخش جدا شده با خط تیره نمایش داده میشود که بخش اول میتواند تا ۹ رقم داشته باشد بخش دوم همیشه دو رقم است و بخش سوم یک رقم کنترلی میباشد. اهمیت این شماره در جهان علم بیبدیل است. این کد مانند اثر انگشت دیجیتالی برای هر ترکیب عمل میکند و امکان جستجوی سریع و دقیق را در پایگاههای داده علمی مقالات پژوهگاهها پروندههای ایمنی و مقررات دولتی فراهم میسازد. زمانی که یک محقق بخواهد کلیه اطلاعات منتشر شده در مورد یک ماده خاص مانند سدیم کلراید را گردآوری کند استفاده از شماره CAS منحصربهفرد آن که7647-14-5 است دقیقترین و کاملترین نتایج را ارائه خواهد داد. همچنین این شماره در مستندات ایمنی مواد مدیریت خطر و قوانین بینالمللی حمل و نقل مواد شیمیایی نقشی محوری ایفا میکند.
در مقابل شماره CAT یک شناسه داخلی است که توسط تولیدکننده خاصی به محصولات خود اختصاص داده میشود. این شماره که ممکن است با عناوینی مانند شماره محصول کد آیتم یا شماره جزء نیز شناخته شود سیستمی برای مدیریت موجودی سفارشدهی و شناسایی محصول در CAT و وبسایت آن شرکت خاص است. یک ماده شیمیایی واحد مانند اتانول که شماره CAS ثابتی دارد میتواند در شرکتها یا برندهای مختلف شماره CAT کاملاً متفاوتی داشته باشد و حتی داخل برند خاصی شامل چندین CAT NO باشد که دلیل ان تیز خلوص های متفاوت و گریدهای متفاوت تولید اتانول در ان شرکت خاص هست.اهمیت شماره CAT بیشتر در حوزه عملیاتی و خرید متمرکز است. این شماره سفارشدهی دقیق و بدون خطای محصول مورد نظر از تامینکننده خاص را ممکن میسازد و اطمینان حاصل میکند که مشتری دقیقاً همان نوع و گرید از ماده را که قبلاً استفاده کرده یا در پروتکل خود مشخص نموده است دریافت میکند.
تفاوت این دو کد اساساً در ماهیت استاندارد در مقابل ماهیت اختصاصی آنها نهفته است. شماره CAS جهانی ثابت و مستقل از تولیدکننده است در حالی که شماره CAT محلی متغیر و وابسته به تولیدکننده است. شماره CAS ماده شیمیایی را صرف نظر از منبع یا گرید آن شناسایی میکند اما شماره CAT مشخصههای دقیق محصول اعم از گرید بستهبندی و حتی شماره سری ساخت را در یک برند مشخص تعریف مینماید. بنابراین این دو شناسه مکمل یکدیگرند یکی هویت علمی و جهانی ماده را مشخص میکند و دیگری مشخصات دقیق عرضه تجاری آنرا مشخص می نماید.
از منظر مشتری که محصولی را بر روی قفسه مشاهده میکند یا قصد سفارش آن را دارد اهمیت هر دو کد بالا است اما در مراحل مختلف کاربرد متفاوتی دارند. برای شناسایی اولیه ماده و جستجوی خواص خطرات و کاربردهای آن در ادبیات علمی شماره CAS دارای اهمیت بیشتری است زیرا کلید دسترسی به دنیای وسیع اطلاعات استاندارد شده است. با این حال هنگام اقدام به خرید یا تکمیل مجدد موجودی همان محصول از یک تامینکننده مشخص شماره CAT از اهمیت عملی بیشتری برخوردار میشود زیرا تضمین میکند محصول دریافتی کاملاً منطبق بر محصول قبلی از نظر تمامی مشخصات فنی شرکت سازنده باشد. به بیان دیگر مشتری برای شناخت ماده به CAS نگاه میکند و برای خرید دقیق و تکرارپذیر آن به شماره CAT دقت می کند.
در جمعبندی نهایی باید اذعان داشت که حضور همزمان این دو شناسه بر روی برچسب مواد شیمیایی نشاندهنده پلی است که بین جهان استاندارد شده علم و دنیای عملی و تجاری صنعت ایجاد شده است. شماره CAS نماد هویت علمی و اتحاد جهانی محققان است و شماره CAT نماد دقت و امکانپذیری در اجرای فرآیندهای آزمایشگاهی و صنعتی میباشد. هر پژوهشگر و متخصصی میبایست با درک صحیح از نقش مکمل این دو به درستی از آنها بهره ببرد تا همگام با استانداردهای جهانی علم حرکت کند و هم در عملیات روزمره خود دقت و کارایی را حفظ نماید. رعایت این اصول نه تنها ضامن صحت و قابلیت تکرارپذیری تحقیقات است بلکه سنگ بنای ایمنی در محیطهای کاری با مواد شیمیایی محسوب میشود.
بدون دیدگاه